Over Heraldiek

Heraldiek is naast genealogie een hulpwetenschap bij de beoefening van de geschiedenis en behoort tot onze oudste uitingen op cultuurhistorisch gebied. Dit fenomeen heeft nog niets van zijn verbeeldingskracht verloren.

Dankzij een grote verscheidenheid van vorm en kleur als symbool van een familie of gemeenschap, heeft het wapen velen aangesproken en spreekt het nog steeds aan.

Wat is heraldiek

Heraldiek is de wetenschap, die het ontstaan, de ontwikkeling, het gebruik, het recht en de reglementering van, alsmede de beschrijving van het wapen bestudeert. Wapens zijn gekleurde, meest erfelijke of blijvende kentekens van een familie of gemeenschap, van zinnebeeldige betekenis en in principe voorgesteld als attributen van een ridder, namelijk: schild, helm, helmteken en helmkleden.

Geschiedenis

Wapens hebben een geschiedenis die teruggaat tot de 12e eeuw. Ze zijn toen ontstaan uit de noodzaak om op het slagveld en op het tournooi voor vriend en vijand duidelijk herkenbaar te zijn. Eerst waren ze het kenteken van een ridder, maar weldra voor iedere vrije, of hij nu een boer, baron of bisschop was. Daarom mag nu ook nog iedereen vrij een wapen voeren en als hij dit nog niet heeft, ook vrij aannemen. Hij is daarvoor aan niemand verantwoording schuldig. Hij hoeft daarvoor niemands toestemming te vragen en hij kan het openlijk voeren.

Maar als hij deze gewoonte volgt, moet hij het ook in stijl doen, dwz volgens bepaalde gewoonten en gebruiken !

Deze stijl is ontwikkeld uit de herkenbaarheid van de ridder op het toernooiveld; daarom is een wapen sterk door de traditie bepaald. Dat wil echter beslist niet zeggen dat het doods is, in tegendeel, de heraldiek is tot op vandaag nog springlevend. Het is opmerkelijk dat vanwege de herkenbaarheid op het moderne slagveld het voetbalveld, de shirts van de verschillende voetbalclubs dezelfde kenmerken hebben als een goed wapen en volgens dezelfde negen eeuwen oude regels kunnen worden beschreven.

De heraldische kleurenregel

De heraldiek kent slechts zes kleuren, twee daarvan worden metalen genoemd: goud en zilver, die ook als geel en wit kunnen worden afgebeeld.

De andere kleuren zijn rood (keel), blauw (lazuur/azuur), zwart (sabel) en groen ( sinopel). Tussen haakjes staan de oude heraldische benamingen. In enkele gevallen wordt ook nog de natuurlijke kleur van iets gebruikt zoals huidskleur, vleeskleur genoemd. Dit zijn de bijkomstige kleuren. In zwart/wit afbeeldingen worden de kleuren aangeduid door middel van een systeem van arceringen en puntjes.

Om een zo groot mogelijk contrast te krijgen worden steeds metaal op kleur of kleur op metaal geplaatst. Een blauwe leeuw op een rood schild is dus fout ! Dit wordt de heraldische kleurenregel genoemd.

Links en rechts

In wapenbeschrijvingen zijn links en rechts verwisseld. De reden daarvan is dat het schild altijd beschreven wordt zoals een ridder dat zou doen: van achter zijn schild. Heraldisch rechts is dus links op de afbeelding en omgekeerd.